Ahır Zemin Tiplerinin Ayak ve Tırnak üzerine etkileri

Sığırlarda görülen topallıkların %90’ının tırnak ve ayak hastalıklarıyla ilişkili olduğu. Temel nedenlerinin Topallıkların bakım şartları, beslenme, yaş, genetik, canlı ağırlık, laktasyon, hayvanın özellikleri ve barınak dizaynı olduğunu bilinmektedir.

AYAK TIRNAK HASTALIKLARININ SINIFLANDIRILMASI

  1. BESLENME KAYNAKLI
  2. ALT YAPI KAYNAKLI
    1. LAMİNİTİS * YABANCI CİSİM BATMASI
    2. ÇİFT TABAN OLUŞUMU * YUMUŞAK TABAN
    3. BEYAZ ÇİZGİ HASTALIĞI * TIRNAK ÇATLAMASI
    4. TABAN ÜLSERLERİ * YARALANMALAR
  3. ENFEKSİYÖZ HASTALIKLAR
  4. GENETİK FAKTÖRLER
  5. HATALI TIRNAK KESİMİ

ALT YAPI KAYNAKLI TIRNAK HASTALIKLARI

Süt sığırlarında çevresel faktörlerin özellikle de alt yapı olarak değerlendirilecek olan ahır zemin yapısının topallıkların oluşmasında belirleyici bir faktördür. Ayrıca zemin yüzeyinin yapısı direk olarak tırnak sağlığı ve hayvanın hareketleri üzerinde etkilidir.

Süt sığırcılığında ayak, bacak ve tırnak sağlığı, topallık hayvan refahı açısından büyük önem arz etmektedir. Bir sürüde topallık %10 dan daha fazla oranda görülüyorsa sürü sağlık problemi olarak dikkate alınması gerekir.

Ayak rahatsızlıklarının işletmelere verdiği ekonomik kayıplar yeterince anlaşılmış değildir. Bu nedenle de maalesef ahır planlamada ve ilk yatırım aşamasında dikkate alınmaz. Süt sığırcılığı işletmelerinde topallık nedeniyle oluşan kayıpların büyüklüğü dikkate alınacak olursa yapılacak yatırımın meydana gelecek kayıpları önlemekle ilk yıllardan itibaren işletmeye kar olarak geriye dönecektir.

AHIR ZEMİNLERİ

Beton zeminlerin sert oluşu ve aşındırıcı etkisi tırnağın boynuz kısmını daha hızlı aşınmasına yol açar. Buna bağlı olarak da ayak lezyonları ve topallıklar ortaya çıkar.

Bazı araştırmacılarda ahşap zeminlerin zemindeki gübrenin nemini azalttığını ve sığırların toynaklarında kurumaya neden olduğunu vurgulamışlardır. barınak zemininde kum kullanılan sürülerin ayak hastalıklarının oluşum ve gelişiminde önemli ölçüde azalma olduğunu gözlemlemiştir.

Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 2017; Cilt: 6, Sayı: 1

Yumuşak malzeme kullanılan ahır zeminleri ayaklar üzerine uygulanan basıncı azaltır. Yapılan çalışmalar yumuşak zeminli ahırlarda sert zeminli ahırlara göre daha az tırnak lezyonlarının meydana geldiğini göstermiştir.

Türkiye genelinde barınakların zeminlerinin (%20.99) beton Zemin , (%11.11) taş Zemin , (%9.88) tahta Zemin, (%2.46) kauçuk zemin, (%55.56) toprak zemin olduğu söylenebilir.

Tırnağın yapısı:

Hayvan ayağı; Deri, Yumuşak Doku ve Boynuzsu Tabaka olmak üzere 3 kısımdan oluşmaktadır.

Tırnağın içindeki canlı dokunun (Corium ungulae) dış kısmındaki hücrelerin farklılaşmasıyla boynuzsu tırnak (Capsula ungulea ) şekillenir. Boynuzsu tırnağın kimyasal element yapısında  -Karbon – Hidrokarbon – Oksijen -Kükürt ve Azot bulunur.

Sağlıklı bir tırnak , aylık ön duvarından 5-13 mm , tabandan ise 3-5 mm kadar uzar. Tırnağın boynuzsu kısmındaki nem oranı % 15-20 , canlı dokudaki nem oranı ise % 15-30 oranındadır. Boynuzsu tırnaktaki nem oranı % 15 ‘in altına düştüğünde kuru tırnak ,% 30 ‘ un üstüne çıktığında ise yumuşak tırnak diye adlandırılır.

Nem oranı % 15 ‘ in altına düştüğün de ; boynuzsu tırnak iç bölgesindeki canlı tırnak dokusunu sıkıştırır ve bunun sonucunda tırnağın dış bölgesinde çatlamalar gözlenir.Nem oranı % 30 ‘ un üstüne çıktığında ise tırnak tabanında aşırı yumuşamalar ve biçimsiz tırnak uzamaları şekillenir.

Nem yapısının değişme nedenleri: Islak, nemli ahır zeminleri ve asidik rasyonlardır (Histaminin ayak damar yapısında birikmesi oluşur.

TIRNAĞIN NEM YAPISINI KORUMAK İÇİN NELER YAPILABİLİR

  • Ahır zemini her daim kuru ve temiz ve yumuşak olmalı.
  • Ahır içinde kullanılan ve bulunan sıvı ve sularının tahliyesi, sık ve verimli olmalı.
  • Sıyırıcı sistemleri varsa günde en az 8 kez temizlenmeli. 
  • Havalandırma fan sistemleri ile kuru bir ahır ortamı sağlanmalı.
  • Ahırlarda, Amonyak salınımı, hızlı drenaj (kuru zeminler) ve iyi havalandırma olması ön şart.
  • Kış mevsiminde ahır zeminindeki dışkının donmasını engellenmeli. (Buz tırnağın yapısındaki azotun çözülmesine neden olarak tırnağın hızlıca yumuşamasına neden olur)
  • Laktasyon ilk döneminde (fresh dönemde) subclinical asidozla mücadele (histamin sentezi).  Riskli dönemlerde Bakır sülfatlı ayak banyoları kullanılmalı.

Avrupa’daki tüm ineklerde ayak rahatsızlıkları %20’den fazlasının uygun olmayan koşullar nedeniyle olumsuz çevre koşulları neden olmaktadır. Özellikle yüksek verimli ineklerle çalışma zorunluluğu olan entansif süt sığırı işletmelerinde gübre sıyırıcılarının çalıştığı yürüme yollarına kauçuk kaplamanın hayvan davranışları açısından önemi ortaya çıkmaktadır. Referans KRAIBURG

Tırnak Hasarları:

Yüksek verimli ineklerle çalışma zorunluluğu: Sert zeminler ineklerde özellikle arka eklemleri için problem olmaktadır. Arka tırnaklardaki hasarların %80’i bu sert zeminlerden kaynaklı mekanik ve travmatik yaralanmalardır.

Yüksek verimli ineklerle çalışma zorunluluğu!

Sert zeminler ineklerde özellikle arka eklemleri için problem olmaktadır. Arka tırnaklardaki hasarların %80’i bu sert zeminlerden kaynaklı mekanik ve travmatik yaralanmalardır.

https://hayvanrefahi.com/2019/01/07/ineklerde-ayak-rahatsizliklari/

Referanslar :

Barınak zeminlerine göre tırnak deformasyonu & ayak hastalıkları dağılımı

Sığırlarda Ahır Zemin Tiplerinin Ayak Hastalıkları ve Tırnak Deformasyonları Üzerine Etkilerinin Araştırılması Mehmet Cengiz HAN, Aydın SAĞLIYAN, Eren POLAT  Araştırma makalesi : Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 2017; Cilt: 6, Sayı: 1
Benz B, 2002: Elastische Belägefür spaltenböden in Liegebox enlaufställen, PhD Thesis, Universität Hohenheim, Hohenheim, Germany

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s