Kum hayvan altlığı

Kum altlık kullanımı ve yönetimi

Temiz altlık “daha az mastitis, daha az süt kaybı, daha az sinek, daha az ayak hastalığı, daha az somatik hücre ve daha az toplam bakteri” demektir. Yatak yerlerindeki altlık materyalinin inorganik kum hayvan altlığı olması yönünde çeşitli bilimsel çalışmalar yapılmıştır.

kum yataklık

Sert yatak yeri, ineğin yatma ve kalkıp yemliğe gitme, Suluğa gitme zamanına kötü yönde etki eder. Sert yatak yeri stres etkenidir ve mekanik olarak eklem yastığı yangısına yol açma ihtimali vardır.

İnorganik Kum altlıklar:

ABD’de kum altlıkların çoğunlukla tercih edilmesi yumuşak olması ve mikrop üretmeyen inorganik yapısı dolayısıyla dır. ABD’li üreticiler için kum altlık “altın standart” olarak nitelendirilir. Her altlık materyalinin avantajları ve dezavantajları söz konusudur.

Bu görselin boş bir alt özelliği var; dosya ismi: kum-yatak-bakteri-gelic59fimi.jpg

Kum altlık kullanılan çiftlikler genelde sıyırıcı kullanmayan çiftliklerdir. Kum aşındırıcı etki yaptığından sıyırıcıları bozar ve tüm makine ekipman ve beton üzerinde çok yüksek aşındırıcı etkisi vardır. Sıyırıcı kullnılacaksa özel ve kauçuk kaplanmış olmalıdır.

Leben-Cıngıllı 2 yıl KURA FE (6)

Bu sebepten (sifon) flushing sistem ile yıkanarak temizlenir.

Uygulama ve referans

Türkiye’de kullanıcı olan ACIPAYAM ATASANCAK tarım işletmesi örnek teşkil edecek çiftiklerden birisidir. Günde 950 ineğin sağıldığı çiftlikte; Günde 9.000 Ton su ve 600 Ton kum kullanılmakta. Kullanılan suyun %85’i ve Kum’un % 80’i geri dönüşüm sistemi ile ekonomik katkı sağlarken çevreye olumsuz etki göstermez.

Kum kullanımın olumlu tarafları:

  • Hayvanın vücudunun şeklini alır hayvanın fiziksel yapısına çok iyi bir şekilde uygundur.
  • Sıcak koşullarda, ineklerin vücudunu çok güzel şekillendirdiği için, kumu çok iyi kabul eder.
  • Temiz hayvanlar. Kumlardaki inekler temizdir, özellikle meme alanı çok temiz ve sağlıklı görünmektedir. Kum, yataklarda hızlı drenaj için iyi bir malzemedir.
  • In-Organik materyal olduğu için bakterilerin gelişmesi düşüktür (ancak dikkate alınmalıdır ki, sağım hanelerdeki hijyene etkisi ile enfeksiyonların yayılmasında önemli role sahiptir)
    • E-coli ve streptococci gibi çevresel organizmaların sebebi ile daha düşük bakteri seviyesi ve daha az mastit oluşur.
  • Yürüyüş yollarındaki gevşek kum, ek sürtünme ve dolayısıyla daha iyi bir zemin oluşumu nedeniyle ineklerin kaymasını (sıcak koşullarda) azaltabilir. Daha iyi kayma direnci sağlar.
    • Aynı zamanda daha homojen toynak aşınmasına ve tırnak kesimi için daha az ihtiyaç olur.
  • Yükseltilmiş durak temel inşaası için 9 metrekarelik bir beton ihtiyacı ortadan kalktığı için, ahır durak inşaatı 60-80 $ daha ucuzdur.
  • Ekonomik olarak ilk yatırım maliyeti düşüktür.
  • İlk yatırımda hayvan başına 1/2 m3 (ortalama 500 kg) yataklık kum yeterlidir.(ilk kum 6,2-€/ton)
  • Kum ton başına 8 ila 10 $ ‘lık işletme maliyetleri de, organik yataklara kıyasla ton başına 40 ila 50 $ arasında düşüktür.

Kum Kullanımın olumsuz tarafları:

  • Yalıtım özelliği kötü olduğundan düşük sıcaklıklarda problem yaratmaktadır.
    • Kum (az ya da çok) her zaman belirli bir nem içerir. Soğuk koşullarda kum donar, sertleşir ve “bıçak gibi keskin” hale gelir. İnekler bu soğuk ve ıslak koşullarda uzanmak istemez.
    • Enerji kaybı ve (azalan yatma periyotları) süt veriminde düşme.
  • Kumun maksimum 2 mm’lik granül boyutuna sahip olması gerekir.
    • Düşük kaliteli kum taş içerir ve bu taşlar tırnakların arasına saplanır ayrıca hayvanların bacaklarını yaralar.
    • Kum küçük, büyük veya keskin taşlar içermemelidir. Özellikle küçük ve keskin taşlar inek toynakların için girebilir ve batabilir.
    • Kum ineğin memesine yapışabilir ve kumdan kurtulması kalay olmayabilir.
    • Tüm ahır içi ve dışı yolların tamamının temizlenmesi önemlidir, aksi takdirde barajlar ve kum tepeleri olacaktır.
    • Yürüme yolları üzerinde kalan kum yüzünden kayma direnci artar.
  • İnekler için rahat tutmak için düzenli bir tırmıkla günlük dengeleme yapılması tavsiye edilir.
  • Kum içindeki taşlar kauçuk paspasların altına girer ve toynaklara bastırılırsa, Kauçuk paspasları kaldırırlar ve bir sonraki yıkama ile daha fazla kir ve kum kauçuk paspasın altına girebilir ve problemi arttırırlar.

Kum yataklı ahır işletme Maliyeti Nedir?

Kum altlık YÖNETİMİ GEREKEN malzeme olup, maliyet üzerindeki önemli faktördür. Azalan her 1 cm kum miktarı = 11 dakika daha az yatma süresi demektir. Kum kaybı sebeplerinin başında ineklerin kumu eşelemesi gelir.

  • Durak içlerine yerleştirilmiş kum gübre çukurunu tamamen doldurulmalıdır.
    • Kum yüksekliği en az 45-60 cm olmalı.
  • Günlük kum yatak üzerine +10-20 cm ilave edilmeli.
    • Hayvan başı 25 kg kum , işçilik ve araç giderleri
  • Günde 2- 3 kere sağım aralarında karıştırılmalı ve düzlenmeli.
    • Aksi halde yatak alanında çukurlar oluşur.
  • Fazla nem kum yataklığı çamurlaştırır ve soğutur.
  • Fazla kuru kum ise toz olarak uçar.
    • Göz tahrişi artar
    • Pnomeniya artar.
  • Talaş gibi katkılar kullanılmamalı.

Yapılan hesaplamalarda, hayvan başı yıllık 9 ton kum ile yaklaşık 3-€. Kum yönetiminin işletmeye maliyeti ise 4- €/ hayvan olarak bulunmuştur. Kumun yıkanması ve su ile temizlik için hayvan başı yıllık 110 ton su işletmeye maliyeti 0,68 €/Ton olarak bulunmuştur.

Günlük kum işletme maliyeti 0,09-€/ inek olarak hesaplanmıştır.

ABD – İngiltere- Hollanda kum fiyatları
kum fiyatları

Bu kullanılan malzemenin % 80 geri dönüşümden kazanıldığı kabul edilecek olursa!
yıllık olarak hayvan başına ilave 2 ton kum ile 25 ton su (8+17= 25-€) ihtiyacını karşılayacak rezerv saha içinde veya 3 km içinde elde ediliyor olmalı.

Kum ayırma makinesi USA
Teknik açıdan kum altlık kullanımı:
  • Pahalı teknoloji gübre bertaraf sistemi gereklidir.
    • Gübre çukurları için pahalı teknoloji gerektiren taşıtlar gerekli olacaktır.
    • Kum düzeltme aracı ve aparatı ( traktör ve aparat)
    • Kum dağıtma aracı ve aparatı ( Kamyon ve aparat)
  • Flushing sistemi (sifon) ile temizleme gereklidir.
    • Flushing sistem için gereken alt yapı yatırımı çok yüksek ve bakımı gerekir.
    • Flushing sisteminde ve bol hacimli su olduğu takdire temizleme yapılabilir.
    • Büyük miktarda su kapasiteli su tank ve motorlara ihtiyaç vardır.
  • Kum’un geri kullanımı, gübre ve kumu ayırmada özel süzgeç sistemine gereksinim vardır.
    • Dışkı ile kum karıştığı için ayrıştırma için çökeltme havuzları gerekir.
  • Izgaralı zeminler ile kombinasyonu mümkün değildir.
  • Kumun yapısal özelliği çok aşındırıcıdır bu sebepten beton tabakasının daha kalın olmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
    • 10 yılda ortalama 4 cm C30 beton aşınması.
  • Ahır ekipmanları, sitemleri, pompa vesaire kısa bir süre sonra yüksek aşınmadan dolayı yıpranacaktır!
    • Ekipman aşınan parçaların değişimi gerekli olacaktır.
    • Kum, sağımhane ekipmanlarının da yıpranmasına ve aşınmasına sebep olacaktır.

Ekonomik açıdan Kum yatağı ekonomik olarak çok da olumlu değil.

  • İnekler, her duraktan, günde ortalama 20 ila 25 kg kum yataklık dışına atmaktadır. Duraklarda azalan kumu telafi etmek amacı ile her inek için ve günlük 10-25 kg. eklenmesi gerektir.
    • Bu fazla iş, işçilik ve materyal manasındadır.
    • Kum’un günlük tüketimini azaltmak amacı ile Amerika da barınaklara eski lastikler (Atık yönetmeliği değiştikten sonra “ESKİ LASTİKTEHLİKELİ ATIK olarak tanımlanmıştır) veya kauçuk matlar konulur (fakat ikna edici çözüm değildir).
  • Gübreden kum ayrıştırılmadıkça Bio-gaz ve enerji üretimi mümkün değildir.
  • Ayrıntılı ve özel gübre sistemleri ve ekstra aşınma ve yıpranma ekipmanı yukarıda açıklanan tasarruflardan daha fazla veya daha fazla olabilir.
  • Birçok üretici, sap malzemenin ucuz, ücretsiz ve hazır olduğunu iddia ediyor.
    • Her tonda 40 $ ile fiyatı mevsimsel ve ekonomik şartlara göre oldukça değişken olacaklarsa, samanın ücretsiz olmasına rağmen, gerçek fiyatı ve depolama maliyetleri oldukça yüksek olabilir.

Duraklarda; yatak malzemeleri ve maliyetleri: Kum/ sap saman/ kauçuk yatak

YATAK ALAN MALZEMELERİ MALİYETLERİ

SAP ALTLIKLI ( Çukur) ile YUMUŞAK KAUÇUK YATAKLI DURAK ( Yükseltilmiş) MUKAYESESİ

ÇUKUR TİP SAP ALTLIKLI DURAK Yıllık maliyet

SAP 260 kg/inek 30-Euro/Ton 7,80 €
LIME 260 kg/inek 35-Euro/Ton 9,10 €
İNDİRME VE SERME 10 Dk. /inek 12-Euro/saat. 2,00 €
ALTLIK SAP 20 Dk./inek 12-Euro/saat. 4,00 €
YATAK BAKIMI 245 Dk./inek 12-Euro/saat. 49,00 €
TOPLAM YILLIK MALİYET 71,90 €

YÜKSELTİLMİŞ YUMUŞAK KAUÇUK YATAKLI DURAK Yıllık maliyet
SENTETİK ALTLIK 170 Euro/Durak 10 yıl kullanım ömür. 17,00 €
İNCE KIYIM SAP 40 kg/a 0,18-Euro/kg 7,20 €
TALAŞ ( alternatif) 0,53 M3/a 8-Euro/M3 4,25 €
ALTLIK SAMAN 10 Dk./inek 12-Euro/saat. 2,00 €
YATAK BAKIMI 60-90 Dk./inek 12-Euro/saat. 18,00 €
TOPLAM YILLIK MALİYET 44,25 €

Kaynak: Heidenreich Thomas,oral presentation at LFL saxonia,Köllitsch,Germany 2007

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s