Kompost hayvan altlığı

Hayvan altlık ve yataklığı olarak kompost

Yatak yerlerindeki altlık materyalinin, Kompost hayvan altlığı gibi organik ve inorganik olması yönünde çeşitli bilimsel çalışmalar yapılmıştır. Rutubet ve neme oldukça hassas olan Kompost hayvan altlığı yataklık sitemi kuru ve sıcak iklimler için uygundur.

Kompost altlıklı barınaklar

Kompost barınaklar İsrail tipi barınaklara benzer fakat İsrail’den en önemli farkı dışkı kurutulmaz kompost yapılır. İsrail tipi barınaklarda hayvan başına 22 metre kare düşerken kompostlarda 8 metre kare yeterlidir. Kompostlarda dışkının üstüne her 10 günde bir 20 cm kalınlığında talaş atılır ve günde 2 defa alt üst yapılarak havalandırılır.

Kompost barınaklar her türlü barınak tipine uygundur fakat en ideali sütunsuz olan çatılı barınaklardır, çünkü dışkıyı havalandırmak için traktörün içeride hareket serbestisi olmalıdır. Ayrıca yan duvarların açılır kapanır perde kapanır olmasında çok büyük fayda sağlar.

kompost padok

Temiz altlık “daha az mastitis, daha az süt kaybı, daha az sinek, daha az ayak hastalığı, daha az somatik hücre ve daha az toplam bakteri” demektir.

Sert yatak yeri ineğin yatma ve kalkıp yemliğe gitme, suluğa gitme zamanına kötü yönde etki eder. Sert yatak yeri stres etkenidir ve mekanik olarak eklem yastığı yangısına yol açma ihtimali vardır.

Kompost yataklı ahır işletme Maliyeti Nedir?

Kompost hayvan altlığı günlük işletme maliyeti 0,85-€/ inek olarak hesaplanmıştır.
Kompost tip yataklık maliyet üzerindeki önemli faktörleri;

  • Kompost yüksekliği en az 45-60 cm olmalı 120 cm geçmemeli.
  • Haftalık kompost yatak üzerine +10-20 cm ilave edilmeli
  • Günde 2 kere 10’ar dakika karıştırılmalı. Aksi halde kokar ve soğurlar.
  • ilk 30-40 cm karıştırılmalıdır.
  • Homejen karışım sağlanmalı.
  • Fazla nem yataklığı çamurlaştırır ve soğutur.
    • Fazla kur ise toz artar Göz tahrişi artar
    • Pnomeniya artar.
  • Yılda 4 kez komple ahır temizlenerek kompost yenilenmeli.
  • Talaş gibi katkılar kullanılmamalı.

Yapılan hesaplamalarda, 17 ton kompostun işletmeye maliyeti 1950 Ton/€  olarak bulunmuştur. 17 ton kompostun aynı tarihteki izmir piyasa satış fiyatı ise 2200.- €/ton olarak belirlenmiştir. Ayrıca  işlenmiş kompost’un değeri 25 kg’lık torbalarda 3-€ civarındadır.

Kompost hayvan altlığı Ahır Gübresinden Farkı Nedir? Kompost, gübre değildir. Gübre toprağa bitkilerin gelişmesi için gerekli besin maddesi kazandırırken kompost, toprağın (zeminin) yapısal düzenini sağlar. Ancak kompost içerisine belli oranlarda Azot, Fosfor, Potasyum (N, P, K) ilavesi ile üstün kalitede gübre eldesi mümkün olabilmektedir. Elde edilen bu gübrenin tarım alanlarına yararı tüm yapay gübrelerden daha fazladır. Ayrıca ham maddesinin doğal nitelik taşıması nedeni ile tarımsal alanlarda üretilen ürünlerde yapay tat sorunu ortadan kalkar.

  • Kompostun olgunlaşması sırasında doğal olarak oluşan ısı sayesinde yabancı ot tohumları ölür.
  • Çiftlik gübresi dışarıda beklerse içindeki besin elementleri yağmurla yıkanır, yok olur. Beklerken suyu süzülüp yeraltı sularına karışır. Kirlenmeye sebep olur.
  • Özellikle bioreaktörde kompost yapımında, gübre bekletilmeden işlenir, kontrollü şartlarda teknolojik yöntemlerle birkaç günde kompost haline gelir ve bu arada içindeki besin maddelerini korur.
  • Ahır gübresini toprağa olduğu gibi veremezsiniz. Olgunlaşmamış gübre bitkiyi yakar. Oysa doğru yapılmış komposta doğrudan ekim, dikim yapılabilir. Toksik değildir.

Kompost çevreci bir üründür. Ahır gübresi, zararlı böcekler, fareler ve sinekler için yataklık yapar, koku üretir. Bu gibi sakıncalar kompost kullanmakla ortadan kalkar.

Dışıkdan elde edilen kompost yataklar:

  • Altlık materyallerinde mutlaka mikroorganizmalar ürerler.
  • Organik altlıklarda yani talaş, sap, saman, kurutulmuş gübre ve benzeri altlıklarda daha hızlı bir üreme olsa da, kum altlıkta dahi bir süre sonra mikrop yükü artar. 
  • Altlıkların sıklıkla değiştirilmesi bu sebeple şarttır. Konunun burasında “ekonomi” devreye girer.
  • Altlık materyali kum, sap, saman, talaş olursa değiştirilmesi, eksilenlerin tamamlanması ekonomik olarak işletmeye yük olur.
  • Halbuki mikroorganizmaların üremesi bakımından altlığın yenilenmesi başlıca koşuldur.
  • Mikroplar soğukta, susuz ve aç bırakılırsa üreyemezler.
  • Sürü yönetiminin temel kuralı olan ” Kuru ve Temiz” olma şartı buradan gelmektedir.
  • Ekonomik olarak en elverişli altlık kurutulmuş gübre veya diğer adıyla tırnak gübresidir.
  • Çiftlikte bolca bulunan tırnak gübresi yumuşaktır.
  • Konfor açısından düşünülürse, gayet konforludur.  Ama, mikroorganizmaların üremesine zemin hazırlayan bir altlıktır.
  • Organik materyaldir ve mikropları aç bırakacak bir altlık değildir.  Mikroplar tırnak gübresinde kolayca üreyebilirler.
  • Kireç tozu ile karıştırarak kullanılması denenmiş ise de, kireç tozunun tahriş edici etkisi dolayısıyla, özellikle meme üzerindeki olumsuz etkilerinden dolayı tavsiye edilmemektedir.

Demek ki; çiftlikte bolca bulunabilen, dışarıdan parayla almayı gerektirmeyen, yumuşak, konforlu bir altlık olan tırnak gübresi mikrop tutmasa, hijyenik olsa, daha sonra da bitkiler için de gübre olarak kullanılabilse çok tercih edilecektir. Bir de sinek üremeyecek şekilde olursa ne kadar iyi bir altlık materyali olur.

Kompost Nasıl Üretilir?

Kompost üretiminin aktif ve pasif süreçli birçok yöntemi vardır. Aktif havalandırmalı sistemler hızlı kompost oluşumunu sağlar. En seri üretim kapalı sistemde bioreaktörde yapılır.  Açık sistemde kompost üretimi 3-6 ay gerektirirken kapalı bioreaktör sisteminde 3-6 günde kompostlanma bitmekte ve seri üretim sağlanmaktadır. Açıkta aktif havalandırmalı sistemde traktör ekipmanı kompost çeviriciler kullanılmaktadır. Namlu halinde yayılan çiftlik gübresi çevirici sayesinde karıştırılıp havalandırılır. Bu yöntemde karıştırma miktarına, C/N oranına ve ortam şartlarına bağlı olmak üzere süreç 3 ayda tamamlanır. Bu yöntemde nemi dışarıdan vermek gerekir.

Kum altlık

ABD’de kum altlıkların çoğunlukla tercih edilmesi yumuşak olması ve mikrop üretmeyen inorganik yapısı dolayısıyladır.  ABD’li üreticiler için kum altlık “altın standart” olarak nitelendirilir. Her altlık materyalinin avantajları ve dezavantajları söz konusudur. Kum altlık kullanılan çiftlikler sıyırıcı kullanmayan çiftliklerdir.  Kum aşındırıcı etki yaptığından sıyırıcıları bozar ve tüm makine ekipman ve beton üzerinde çok yüksek aşındırıcı etkisi vardır.

Diğer ülkelerde olduğu gibi biz de “Kompost Altlıklı Barınak“ diyebiliriz. Kanada`da konu ile alakalı yayınlanmış olan bir makale http://www.omafra.gov.on.ca/english/engineer/facts/15-025.htm