Ne diyoruz, ne anlıyoruz!

Gündelik hayatta az kelime kullanımı yaygındır. fakat bu yanlış anlaşılma ve karmaşaya sebep olan kelimeler:

Doğru ve sağlam düşünebilmenin yolu, kavramları doğru algılamak ve birbirine karıştırmamaktır. Kelimelerin tarihî derinlikleri bu açıdan önemlidir.
Bir kelimenin ne kadar derin geçmişi varsa, ifade ettiği kavram da o kadar oturmuştur.
Yeni kelimeler kavram karışıklığına müsaittir. Eski kelimelere yeni anlamlar yüklemek de kavram kargaşasına yol açabilir. Gerek yeni kelimeler, gerek eski kelimelere yüklenen yeni kavramlar ancak zaman içinde oturabilir.
Yukarıda yazdıklarımın konusu, dilin bizatihi kendisidir. Bu yazıda meseleye dili kullananlar açısından bakmak istiyorum.
Kelimeler ve onların ifade ettiği kavramlar ne kadar açık, ne kadar oturmuş olursa olsun, onları kullananlar dikkatli olmazlarsa yine kavram kargaşası ortaya çıkar. Bu sebeple dili kullanırken dikkatli olmak, kavramları birbirinden ayırmak zorundayız.
“Akraba” ve “hısım” kelimelerine bakalım. Mecaz anlamları bir yana akraba, “kan bağıyla birbirine bağlı olan kimseler” için kullanılır. Hısım ise “evlilik yoluyla birbirine bağlı olan kimseler” i anlatır. Dolayısıyla “kayın birader” için akraba kelimesini veya “dayı” için hısım kelimesini kullanmak doğru değildir.

Gündelik hayatta az kelime kullanımı yaygındır. fakat bu yanlış anlaşılma ve karmaşaya sebep olan kelimeler:

olur. Örneğin:
Sap – Saman
Yatak- Döşek
Eğitim – Öğretim
Daire- Ev
Ev- Villa
Din- Ahlak
Ahlâk – Namus
İslam- Müslüman
Cami -mescit
Adalet-Hukuk
Pazarlama- Satış
Mektep- Okul
Öğretmen- Hoca
Laiklik- Dinsizlik
Ampul- Lamba
Boy- Yükseklik
Genişlik-En
Kadın- Bayan
Başörtüsü – Türban
Örtünmek- Çarşafa bürünmek
Bayrak -Flama
Resim- Fotoğraf
Eder- Tutar
Fiyat-Ücret
Maliyet- Fiyat
Ücret- Maaş
Ücret -Fiyat
Bütçe- Para
Ucuz-Ekonomik
Araba- Otomobil
Teker- Lastik
Eğitim- Öğretim
Deneme- Tecrübe
Sayı- Rakam
Ürkmek- Korkmak
Gezmek- Görmek
Söylemek – Anlatmak
Kel- Dazlak
Köylü- Çiftçi
Kar- Kazanç
Kazanç- Gelir
Alçak- Çukur
Tırnak- Toynak
Ayak- Bacak
Baş- Kafa
Karın- Mide
Hava- Gökyüzü
Dışkı- Gübre
Yem- Fabrika yemi
Psikolog- Psikiyatrist
Zaman- Vakit
Oyuncu- Sanatçı
Sanatkar- Zanaatkar
Zengin- Parası çok.
Akıl- Zeka
Suluk- Yalak
Paslanmaz – Galvaniz
Refah-Konfor
Otel – Motel
Daire- Rezidans
Saat- Zaman
Vakit- Saat
Belge- Evrak
Rasyon-yem-terkip
Yemek- Tüketmek
Noel- Yılbaşı
Yerli- Milli
Kalınlık- Yükseklik
Temiz hava- Saf oksijen
Emniyet- Güvenlik
Resim- Fotoğraf
Pazarlama-Satış
Eşit-Adil
Plastik -kauçuk
Yerli – Milli
Basketbol oyuncusu uzun boylu olur-uzun boylular Basketbol oyuncusu olurlar.
Uzun (boylu)-yüksek (boylu)
Yıldırım – şimşek
Övün -Öğün